සමාජ මාධ්ය වේදිකා සහ ඊ-වාණිජ (e-commerce) සේවා හරහා ඔන්ලයින් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම මේ වනවිට ඉතා ජනප්රිය වී ඇත. නිවසටම භාණ්ඩ ගෙන්වා ගැනීමේ පහසුව, කාලය ඉතිරි කර ගැනීම, විශේෂ වට්ටම් ලබා ගැනීම සහ විවිධ නිෂ්පාදන පහසුවෙන් තෝරා ගැනීමට හැකිවීම හේතුවෙන් බොහෝ දෙනා ඔන්ලයින් මිලදී ගැනීම් සඳහා යොමු වෙති.
බොහෝ පිළිගත් ව්යාපාරික ආයතන සහ ඔන්ලයින් වෙළෙඳුන් විශ්වාසනීය සේවාවන් සපයන නමුත්, මේ වනවිට සයිබර් වංචනිකයන් ද ඔන්ලයින් වෙළෙඳාම උපයෝගී කර ගනිමින් ජනතාවගේ මුදල් සහ පෞද්ගලික තොරතුරු සොරකම් කිරීම සඳහා නව උපක්රම භාවිත කරමින් සිටී. මෙවැනි වංචාවලට ගොදුරු වූ පුද්ගලයන්ගෙන් ශ්රී ලංකා CERT වෙත ලැබුණු පැමිණිලි කිහිපයක් හේතුවෙන්, මෙම වර්ධනය වන සයිබර් අවදානම පිළිබඳව මහජනතාව දැනුවත් කිරීම අපගේ අරමුණයි.
මෙම වංචාව සිදු වන ආකාරය
මෙම වංචාවේ එක් ප්රධාන ක්රමයක් වන්නේ, ඔබ ඇණවුම් කළ බව කියන භාණ්ඩයක් නිවසට භාරදීමට සූදානම් බව පවසමින් දුරකථන ඇමතුමක් හෝ SMS පණිවිඩයක් යැවීමයි. එම ඇමතුම් හෝ පණිවිඩවල භාණ්ඩයේ නම, මිල සහ භාරදෙන වේලාව වැනි විශ්වාසය ඇතිවන තොරතුරුද ඇතුළත් වේ.
ඔබ එවැනි ඇණවුමක් කිසිවිටෙකත් සිදු කර නොමැති බව පැවසුවද, වංචනිකයන් දින කිහිපයක් පුරා නැවත නැවතත් ඇමතුම් හෝ පණිවිඩ යොමු කරමින් ඔබව විශ්වාස කිරීමට උත්සාහ කරයි.
අවසානයේදී ඔවුන් පවසන්නේ එම ඇණවුම අවලංගු කළ හැක්කේ තමන් එවන Link එකක් ක්ලික් කිරීමෙන් පසුව, ඔබගේ උපාංගයේ දිස්වන කේතයක් හෝ අංකයක් ඔවුන්ට ලබා දීමෙන් පමණක් බවයි.
නමුත් බොහෝ දෙනා නොදන්නා කරුණ වන්නේ, එම ක්රියාවලිය මඟින් ඔබගේ ජංගම දුරකථනයට හෝ පරිගණකයට දුරස්ථ (Remote) ප්රවේශය වංචනිකයන්ට ලබා දිය හැකි වීමයි. ඇතැම් අවස්ථාවලදී, එම Link එක මඟින් APK ගොනුවක් වැනි මැල්වෙයාර් (Malware) ස්ථාපනය වී, ඔබගේ ජංගම දුරකථනය හෝ laptop එකේ සම්පූර්ණ පාලනය වංචනිකයන් අතට පත්විය හැකිය.
වඩාත් සූක්ෂ්ම වංචා ක්රමය
මෙම වංචාවේ තවත් ආකාරයකදී, භාණ්ඩයක් රැගෙන අලෙවි නිලධාරියෙකු ලෙස පෙනී සිටින පුද්ගලයෙකු ඔබගේ නිවසට පැමිණිය හැකිය. ඔබ එවැනි භාණ්ඩයක් ඇණවුම් කර නොමැති බව පැවසුවද, ඔබගේ නම භාවිත කර ඇණවුමක් සිදු කළ බව පෙනෙන සාක්ෂි ඔහු පෙන්වීමට උත්සාහ කරයි.
ඉන්පසුව එම ව්යාජ බෙදාහැරීමේ නියෝජිතයා ඇණවුම අවලංගු කිරීමට ඔබව පොළඹවන අතර, ඒ සඳහා නැවතත් Link එකක් ක්ලික් කර සත්යාපන කේතයක් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටී.
ඔහුට අවශ්ය තොරතුරු ලැබුණු පසු, සයිබර් ප්රහාරය එල්ල කිරීමට අවශ්ය පසුබිම සකස් කරගෙන ඔහු එම ස්ථානයෙන් පිටව යයි.
ඔබ වංචාවට හසු වූ බව වටහා ගන්නා විට, ඔබගේ බැංකු ගිණුමෙන් මුදල් සොරාගෙන තිබිය හැකි අතර, ඔබගේ උපාංගවල ගබඩා කර ඇති සංවේදී පුද්ගලික තොරතුරු, ලේඛන සහ අනෙකුත් වටිනා දත්තද වංචනිකයන් අතට පත්වී තිබිය හැකිය.
ඔබ ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?
ඔබ ඔන්ලයින් භාණ්ඩ මිලදී ගන්නේ නම්, පහත සඳහන් ආරක්ෂක උපදෙස් පිළිපදින්න.
- ඔබ ඇණවුම් නොකළ භාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් ලැබෙන අනපේක්ෂිත දුරකථන ඇමතුම් හෝ SMS පණිවිඩ පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන්න.
- SMS, WhatsApp හෝ වෙනත් පණිවිඩ සේවා මඟින් ලැබෙන Links ඒවායේ විශ්වාසනීයත්වය තහවුරු නොකර ක්ලික් නොකරන්න.
- OTP කේත, PIN අංක, සත්යාපන කේත හෝ වෙනත් රහස්ය තොරතුරු කිසිවෙකු සමඟ බෙදා නොගන්න.
- නොදන්නා පුද්ගලයන් එවන Applications හෝ APK ගොනු ස්ථාපනය නොකරන්න.
- භාණ්ඩ බෙදාහැරීමට පැමිණෙන පුද්ගලයාගේ අනන්යතාවය තහවුරු කර, ඔබගේ ඇණවුම නිල වෙළෙන්දා සමඟ සෘජුවම තහවුරු කරගන්න.
- වංචාවක් පිළිබඳ සැකයක් ඇති වුවහොත්, වහාම සන්නිවේදනය නතර කර ශ්රී ලංකා CERT හෝ අදාළ බලධාරීන් වෙත දැනුම් දෙන්න.
සැමවිටම අවධානයෙන් සිටින්න
ඔන්ලයින් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම පහසු සහ ප්රයෝජනවත් වුවද, එය සයිබර් වංචනිකයන්ට ද අවස්ථාවක් සලසා දෙයි. සුළු ප්රවේශමක් ඔබගේ මුදල් සහ පෞද්ගලික තොරතුරු ආරක්ෂා කර ගැනීමට ප්රමාණවත් විය හැකිය.
ක්ලික් කිරීමට පෙර සෑම විටම තහවුරු කර බලන්න. මන්ද, එක් අත්වැරැද්දක් බරපතළ මූල්ය හා පෞද්ගලික හානිවලට හේතු විය හැකිය.
